Ubytek materiału i rozliczenie złota przy przeróbce

Przy przeróbce starego złota masa przekazanej biżuterii nie jest automatycznie masą materiału, która znajdzie się w nowym wyrobie. Stary pierścionek, obrączka czy łańcuszek mogą zawierać kamienie, elementy mechaniczne, luty, części wykonane z innych materiałów oraz ślady wcześniejszych napraw.

Do tego podczas przygotowania materiału i późniejszego wykonania nowej biżuterii występuje ubytek technologiczny. Jego wielkości nie da się określić jedną stałą wartością dla każdego wyrobu, ponieważ zależy między innymi od rodzaju dostarczonej biżuterii, próby i stanu stopu, wcześniejszych napraw oraz zastosowanej technologii.

Rozliczenie starego złota również nie powinno opierać się wyłącznie na liczbie gramów odczytanej z wagi. Najpierw trzeba ustalić, co rzeczywiście stanowi materiał możliwy do wykorzystania lub rozliczenia, a następnie zestawić jego wartość z wymaganiami nowego projektu.

Ten artykuł jest częścią poradnika zakupu biżuterii ABGOLD, obejmującego również materiały o złocie, kamieniach, pierścionkach, obrączkach, zamówieniach indywidualnych i serwisie jubilerskim.

1. Dlaczego masa starej biżuterii nie jest równa masie złota do wykorzystania?

Waga pokazuje masę całego przedmiotu znajdującego się na szalce. Jeżeli pierścionek zawiera kamienie, stalową sprężynę w mechanizmie, elementy wykonane z innych metali albo dodatkowe części konstrukcyjne, ich masa również zostanie uwzględniona w wyniku ważenia.

Przed określeniem ilości złota stare wyroby trzeba więc ocenić i – jeżeli wymaga tego realizacja – rozebrać na poszczególne elementy. Dopiero wtedy można dokładniej ustalić, jaka część dostarczonej biżuterii stanowi stop złota przeznaczony do dalszego wykorzystania lub rozliczenia.

Pięć gramów kompletnego pierścionka nie musi oznaczać pięciu gramów stopu złota dostępnego do wykonania nowej biżuterii.

2. Próba złota ma znaczenie przy rozliczeniu materiału

Próba określa udział czystego złota w stopie. W przypadku próby 585 jest to 58,5% masy jednorodnego stopu, natomiast pozostałą część stanowią inne metale wpływające między innymi na kolor i właściwości użytkowe materiału.

Dlatego dwóch wyrobów o tej samej masie, ale wykonanych ze złota próby 333 i 585, nie można traktować jako identycznej ilości czystego złota.

W starej biżuterii sytuację mogą dodatkowo komplikować wcześniejsze naprawy, luty oraz elementy wykonane z innych stopów. Oznaczenie wybite na wyrobie jest ważną informacją, ale przy przeróbce trzeba oceniać cały przekazany materiał.

Rozliczenie powinno więc uwzględniać nie tylko masę, ale również próbę, rodzaj i stan dostarczonego materiału.

3. Czym jest ubytek technologiczny?

Ubytek technologiczny oznacza część materiału traconego podczas przygotowania stopu i kolejnych etapów wykonania nowej biżuterii. Nie należy utożsamiać go z całą różnicą pomiędzy masą starego wyrobu a masą nowej biżuterii.

Jeżeli stary pierścionek zawiera kamienie, stalowe elementy mechaniczne albo inne części niebędące stopem złota, ich masa jest najpierw oddzielana od masy materiału przeznaczonego do dalszej oceny. Nie jest to ubytek złota, ponieważ elementy te od początku nie stanowiły części złotego stopu.

Dopiero podczas przygotowania materiału, topienia i późniejszej obróbki mogą powstawać właściwe straty technologiczne. Ich wielkość zależy od stanu materiału, jego składu, wcześniejszych napraw oraz zastosowanej technologii.

W praktyce jubilerskiej można spotkać określenie „spał”, odnoszące się do części strat materiałowych powstających podczas przygotowania i topienia stopu. Nie powinno się jednak używać tego określenia w odniesieniu do całej różnicy masy pomiędzy starym a nowym wyrobem.

4. Od czego zależy wielkość ubytku?

Nie istnieje jedna wartość procentowa odpowiednia dla każdej przeróbki. Dwa wyroby ważące przed rozpoczęciem prac tyle samo mogą po przygotowaniu pozostawić inną ilość materiału możliwego do wykorzystania.

Znaczenie mają między innymi:

• stan starej biżuterii,
• próba i rodzaj stopu,
• liczba wcześniejszych napraw,
• ilość i rodzaj lutów,
• obecność elementów wykonanych z innych materiałów,
• technologia potrzebna do wykonania nowej biżuterii.

Znaczenie ma także obecność zanieczyszczeń, lutów i pozostałości po wcześniejszych naprawach oraz sposób przygotowania materiału do dalszej obróbki.

Podawanie z góry jednego stałego procentu ubytku dla wszystkich wyrobów byłoby więc nadmiernym uproszczeniem.

5. Czy ubytek oznacza, że całe brakujące złoto „wyparowało”?

Nie. Różnica pomiędzy masą kompletnej starej biżuterii a ilością stopu złota dostępną do nowej realizacji może wynikać z kilku zupełnie różnych czynników.

Część początkowej masy może przypadać na kamienie, stalowe sprężyny znajdujące się w niektórych zapięciach, elementy mechaniczne lub inne części niewchodzące w skład stopu złota. Ich oddzielenie nie jest ubytkiem złota.

Osobną kwestią są właściwe straty technologiczne powstające podczas przygotowania materiału i kolejnych etapów wykonania nowej biżuterii.

Dlatego nie należy całej różnicy masy określać jako złota „spalonego” podczas topienia. Takie uproszczenie nie opisuje prawidłowo rzeczywistego procesu jubilerskiego.

6. Jak rozlicza się stare złoto przy nowym projekcie?

Sposób rozliczenia zależy przede wszystkim od tego, czy dostarczony materiał może zostać bezpiecznie i przewidywalnie wykorzystany technologicznie.

W praktyce możliwe są dwa podstawowe kierunki: wykorzystanie odpowiednio przygotowanego starego materiału przy wykonaniu nowej biżuterii albo uwzględnienie wartości starego złota w wycenie nowego projektu.

Drugie rozwiązanie może być właściwe szczególnie wtedy, gdy dostarczone wyroby mają różne próby lub kolory, były wielokrotnie naprawiane albo ich skład i stan nie pozwalają na uzyskanie odpowiednio przewidywalnego materiału do planowanej realizacji.

Konkretny sposób oraz kwota rozliczenia powinny być przedstawione w wycenie przed rozpoczęciem realizacji, tak aby warunki wykorzystania starego materiału były znane przed wykonaniem nowej biżuterii.

Sposób rozliczenia powinien zostać ustalony przed rozpoczęciem wykonania, a nie dopiero po powstaniu gotowej biżuterii.

7. Czy wartość starego złota można porównać z ceną złota w gotowej biżuterii?

Nie bezpośrednio. Wartość starego materiału uwzględnianego w rozliczeniu i cena gotowej biżuterii dotyczą dwóch różnych elementów wyceny.

Cena nowego projektu może obejmować również przygotowanie konstrukcji, projekt 3D, wykonanie modelu lub odlewu, obróbkę, lutowanie, oprawę kamieni, polerowanie, kontrolę jakości oraz – zależnie od realizacji – koszt nowych kamieni i brakującego materiału.

Z tego powodu wartość przekazanego złota może obniżyć kwotę potrzebną do wykonania nowej biżuterii, ale nie oznacza automatycznie pokrycia całego kosztu realizacji.

Dokładny sposób wyceny starego materiału oraz całego projektu określa się dla konkretnego zamówienia.

8. Co jeżeli starego złota jest za mało?

Nowy wyrób może wymagać większej ilości złota niż znajduje się w dostarczonej biżuterii. Dotyczy to zwłaszcza projektów z szerszą szyną, większą koroną, rozbudowaną oprawą kamieni albo bardziej masywną konstrukcją.

Brakujący materiał może zostać uwzględniony w wycenie realizacji. Nie powinno się natomiast zmniejszać grubości lub innych parametrów konstrukcyjnych wyłącznie po to, aby nowy wyrób zmieścił się w masie posiadanego starego złota.

Ilość dostępnego materiału jest jednym z parametrów projektu, ale nie powinna decydować o konstrukcji kosztem jej bezpieczeństwa i właściwości użytkowych.

9. Co jeżeli starego złota jest więcej niż potrzeba?

Możliwa jest również sytuacja odwrotna: po przygotowaniu materiału ilość złota przeznaczonego do realizacji może przekraczać zapotrzebowanie wynikające z konstrukcji nowego wyrobu.

Nie oznacza to, że nową biżuterię należy bez potrzeby zwiększać lub pogrubiać tylko po to, aby zużyć cały dostępny materiał.

Sposób rozliczenia ewentualnej pozostałości powinien zostać ustalony indywidualnie jako część warunków konkretnej realizacji.

10. Dlaczego kamienie rozlicza się oddzielnie od złota?

Kamień osadzony w pierścionku zwiększa masę kompletnego wyrobu, ale nie jest częścią stopu złota. Przed prawidłowym określeniem ilości materiału przeznaczonego do przeróbki trzeba więc uwzględnić go oddzielnie.

Jeżeli kamień ma zostać wykorzystany w nowej biżuterii, trzeba dodatkowo sprawdzić jego stan, dokładne wymiary, proporcje szlifu i możliwość bezpiecznego ponownego oprawienia.

Masa kamienia wyrażona w karatach nie określa jego wymiarów, dlatego nowa oprawa powinna być projektowana pod rzeczywiste parametry konkretnego egzemplarza.

11. Czy można wcześniej dokładnie podać, ile materiału zostanie?

Wstępna ocena pozwala określić kierunek realizacji, ale w przypadku starej biżuterii nie każdą informację da się ustalić na podstawie samego zdjęcia lub masy całego wyrobu.

Dopiero fizyczna ocena może ujawnić wcześniejsze lutowania, elementy o innej próbie, części mechaniczne albo inne cechy wpływające na sposób wykorzystania materiału.

Dlatego ostateczne rozliczenie powinno opierać się na rzeczywistym materiale i uzgodnionym sposobie realizacji, a nie wyłącznie na deklarowanej wadze starej biżuterii.

12. Jak wygląda rozliczenie starego złota w ABGOLD?

Każda realizacja ze starym złotem rozpoczyna się od oceny przekazanego materiału. Znaczenie mają jego masa, próba, stan, wcześniejsze naprawy oraz konstrukcja biżuterii, która ma zostać wykonana.

Jeżeli materiał nadaje się do technologicznego wykorzystania, sposób jego zastosowania ustalany jest przed rozpoczęciem wykonania. Jeżeli właściwszym technologicznie rozwiązaniem jest wykonanie nowej biżuterii z odpowiednio przygotowanego stopu, wartość starego złota może zostać uwzględniona w wycenie projektu.

Sposób oraz kwota rozliczenia są ustalane przed rozpoczęciem wykonania, razem z pozostałymi elementami wyceny nowego projektu.

Jeżeli materiału jest za mało, brakującą ilość złota uwzględnia się w wycenie. Jeżeli po ustaleniu potrzebnej ilości pozostaje nadwyżka, sposób jej rozliczenia ustala się indywidualnie.

Nie ma potrzeby samodzielnego obliczania ubytku ani określania, które elementy powinny zostać ze sobą połączone. Ocena starego materiału jest częścią ustalania technologii konkretnej realizacji.

Więcej informacji o indywidualnych realizacjach znajduje się na stronie na zamówienie / przerób ABGOLD oraz na stronie biżuteria na zamówienie.

13. Rozliczenie starego złota a prawo do odstąpienia od umowy

Przy umowie zawieranej na odległość konsumentowi co do zasady przysługuje prawo odstąpienia od umowy, jednak ustawa przewiduje wyjątek dla określonych produktów wykonywanych indywidualnie.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 3 ustawy o prawach konsumenta prawo odstąpienia od umowy nie przysługuje w odniesieniu do towaru nieprefabrykowanego, wyprodukowanego według specyfikacji konsumenta lub służącego zaspokojeniu jego zindywidualizowanych potrzeb.

W przypadku przeróbki starego złota wyjątek może mieć zastosowanie wtedy, gdy przedmiotem zamówienia jest nowa biżuteria wykonywana według indywidualnie uzgodnionego projektu. Decydujący jest charakter konkretnego zamówienia, a nie sam fakt przekazania starego materiału.

Ograniczenie prawa do zwykłego odstąpienia od umowy nie oznacza utraty uprawnień związanych z niezgodnością wykonanego produktu z umową.

Sposób rozliczenia materiału, zakres projektu i pozostałe warunki realizacji powinny zostać uzgodnione przed rozpoczęciem wykonania. Szczegółowe zasady wynikają również z informacji przekazywanych przy zamówieniu oraz obowiązującego regulaminu sklepu.

FAQ – ubytek i rozliczenie starego złota

Czy przy przeróbce starego złota zawsze występuje ubytek?

Przy procesie przeróbki trzeba uwzględniać ubytek technologiczny materiału. Jego wielkość zależy od konkretnego wyrobu, stanu stopu, wcześniejszych napraw i zastosowanej technologii, dlatego nie należy przyjmować jednej stałej wartości dla wszystkich realizacji.

Jaki procent złota ubywa przy przetapianiu?

Nie ma jednej wartości procentowej właściwej dla każdego przypadku. Na końcową różnicę masy wpływa cały proces przygotowania i wykonania, a nie wyłącznie samo topienie materiału. Trzeba też odróżnić rzeczywisty ubytek technologiczny od masy kamieni i innych elementów, które nie były częścią stopu złota.

Czy 10 gramów starej biżuterii oznacza 10 gramów złota do wykorzystania?

Nie zawsze. W masie kompletnego wyrobu mogą znajdować się kamienie, elementy mechaniczne i inne części niebędące stopem złota. Dodatkowo przed wykorzystaniem trzeba ocenić próbę, rodzaj stopu, luty oraz stan starego materiału.

Czy złoto próby 333 i 585 rozlicza się tak samo?

Nie można traktować ich jako takiej samej ilości czystego złota przy identycznej masie. Próba 333 i 585 oznacza inną zawartość złota w stopie, dlatego próba materiału ma znaczenie przy jego ocenie i rozliczeniu.

Czy kamień w pierścionku jest wliczany do masy złota?

Nie. Kamień zwiększa masę kompletnej biżuterii, ale nie jest częścią stopu złota. Jeżeli ma zostać wykorzystany ponownie, jego stan i parametry ocenia się oddzielnie.

Czy stare złoto musi zostać fizycznie wykorzystane w nowym wyrobie?

Nie. W zależności od stanu i rodzaju materiału możliwe jest jego technologiczne wykorzystanie albo uwzględnienie jego wartości przy wykonaniu nowej biżuterii z odpowiednio przygotowanego stopu.

Kiedy ustalana jest kwota rozliczenia starego złota?

Sposób oraz kwota rozliczenia powinny być ustalone przed rozpoczęciem wykonania nowej biżuterii, po ocenie przekazanego materiału i określeniu zakresu realizacji.

Co dzieje się, jeśli starego złota jest za mało?

Jeżeli konstrukcja nowego projektu wymaga większej ilości materiału, brakujące złoto może zostać uwzględnione w wycenie realizacji. Nie powinno się zmniejszać wymaganych parametrów konstrukcji tylko po to, aby wykorzystać wyłącznie dostarczoną masę.

Co dzieje się, jeśli starego złota jest więcej niż potrzeba?

Jeżeli po określeniu zapotrzebowania nowego projektu pozostaje nadwyżka materiału, sposób jej rozliczenia ustala się indywidualnie jako część warunków konkretnej realizacji.

Czy zdjęcie i podana masa wystarczą do dokładnego rozliczenia?

Pozwalają wstępnie omówić realizację, ale dokładne rozliczenie wymaga oceny konkretnego materiału. Znaczenie mają próba, stan wyrobu, obecność kamieni, lutów, innych elementów oraz sposób wykonania nowej biżuterii.